Kalıp T2'den onay aldığında iş bitmiş gibi görünür. Oysa takvimin kayda değer bir bölümü bundan sonra geçer: paketleme, limana çekiliş, deniz, varış limanı, gümrük ve fabrikanın kapısı. Bu aşamada kalıbın kendisine kimse dokunmaz, ama kalıba en çok zarar bu aşamada verilebilir. Soğutma kanalında unutulan su, nemli bir konteynerde haftalar boyunca pas yapar; eksik bir belge, kalıbı limanda günlerce bekletir.
Aşağıda Çin'den kalıp ithalatının sevkiyattan fabrika kapısına kadar olan bölümünü, dikkat edilecek noktalarla birlikte anlatıyoruz.
Kalıbın sevkiyata hazırlanması
İyi paketlenmiş bir kalıp, fabrikanıza deneme günündeki hâliyle ulaşır. Paketleme sırasında şu adımlar atlanmamalıdır:
- Soğutma kanallarının boşaltılması. Kanallardaki su boşaltılır ve basınçlı havayla kurutulur. Kanalda kalan su deniz yolunda pas yapar, soğuk mevsimde donarak kanala zarar verebilir.
- Yüzeylerin korunması. Göz yüzeyleri, kapanma yüzeyleri ve kılavuzlar pas önleyiciyle korunur. Parlatılmış ya da dokulu yüzeylerde bu işlem özenle yapılır.
- Emniyet plakası. Kalıp yarılarını birbirine kilitleyen plaka takılır; taşıma sırasında kalıbın açılmasını önler.
- Sandık ve kızak. Kalıp ahşap sandığa ya da sağlam bir kızak üstüne alınır, sabitlenir ve nem alıcıyla korunur. Uluslararası taşımada kullanılan ahşap ambalajın ISPM 15 standardına göre ısıl işlem görmüş ve damgalanmış olması gerekir.
- Yanında gidenler. Yedek parçalar, kalıp çizimleri, deneme parametre kaydı, referans numuneler ve sıcak yolluk varsa bağlantı şeması.
Deniz yolu mu, hava yolu mu
Kalıp ağır bir yüktür. Çoğu kalıp için tercih doğal olarak deniz yoludur; hava yolu küçük kalıplar, acil lokmalar ve yedek parçalar için anlamlıdır.
| Ölçüt | Deniz yolu | Hava yolu |
|---|---|---|
| Süre | Haftalar | Günler |
| Maliyet | Ağır yükte düşük | Ağırlıkla hızla artar |
| Uygun yük | Büyük ve ağır kalıplar | Küçük kalıp, lokma, yedek parça |
| Taşıma birimi | Konteyner; çok ağır ya da yüksek kalıpta üstü açık ya da düz platformlu konteyner | Palet |
| Dikkat edilecek nokta | Nem, yükleme ve sabitleme | Ölçü ve ağırlık sınırları |
Palet ya da büyük endüstriyel kasa gibi ağır kalıplarda konteyner seçimi, kalıbın ağırlığına ve yüksekliğine göre yapılır. Standart konteynere vinçle üstten yükleme yapılamadığı için çok ağır kalıplar için üstü açık konteynerler kullanılır. Palet ve palet konteyner kalıpları bu sınıfın tipik örnekleridir.
Kalıbın konteyner içinde sabitlenmesi ayrı bir iştir. Ağır bir sandık deniz yolundaki sallantıda yerinden oynarsa hem kendine hem konteynere zarar verir. Sandık konteynerin tabanına ve duvarlarına kuşak, takoz ve bağlama noktalarıyla sabitlenir; ağırlık tabana dengeli dağıtılır. Aynı konteynerde birden fazla kalıp taşınıyorsa, ağır olanın altta ve ortada kalacağı bir yerleşim planlanır.
Nem de deniz yolunun doğal bir riskidir. Sıcaklığı gün içinde değişen bir konteynerde havadaki nem, soğuyan yüzeylerde yoğuşur. Pas önleyici, nem alıcı ve sandığın içinde kalıbı saran nem geçirmez örtü bu yüzden birlikte kullanılır. Varışta kalıbın yüzeylerinde ince bir pas tabakası görülürse nedeni çoğu zaman bu yoğuşmadır; erken fark edildiğinde temizlenebilir.
Teslim şekli ve sorumluluğun el değiştirdiği yer
Uluslararası ticarette teslim şekli Incoterms kurallarıyla tanımlanır. Bu kurallar, masrafın ve riskin satıcıdan alıcıya hangi noktada geçtiğini belirler. Kalıp ithalatında sık görülenler şunlardır:
- EXW (işyerinde teslim): Kalıp üreticinin kapısında teslim edilir. Yüklemeden itibaren her şey alıcıya aittir.
- FOB (gemide teslim): Kalıp Çin'deki limanda gemiye yüklenene kadar satıcının sorumluluğundadır. Navlun ve sigorta alıcıya aittir.
- CIF (masraflar, sigorta ve navlun ödenmiş): Satıcı navlunu ve sigortayı varış limanına kadar öder, ama risk yükleme limanında alıcıya geçer.
- DAP ve DDP: Kalıp alıcının belirlediği noktaya getirilir. DDP'de gümrük vergileri ve işlemleri de satıcıya aittir.
Teklifte yalnız fiyatın değil teslim şeklinin de yazılı olması bu yüzden gerekir. "Gümrüklü teslim" ifadesiyle kastedilen, kalıbın gümrük işlemleri tamamlanmış olarak fabrikanıza gelmesidir. Kalıbı bu şekilde teslim ettiğimizde nakliye, gümrükleme ve iç sevkiyatı biz yönetiriz; sizin ayrıca bir ithalat süreci yürütmeniz gerekmez.
Teslim şekli yalnız masrafı değil, bir aksilikte kimin muhatap olacağını da belirler. Kalıp yolda hasar görürse, hasarın bildirileceği taraf ve sigortadan tazminatı isteyecek taraf teslim şekline göre değişir. EXW ya da FOB ile alınan bir kalıpta bu yük alıcıdadır; alıcı kendi taşıyıcısını, sigortasını ve gümrük müşavirini ayarlamak zorundadır. Deneyimli bir ithalat ekibi olan firmalar için bu bir sorun değildir, ama kalıp ithalatını yılda bir iki kez yapan bir fabrika için her aşamayı tek bir muhatabın yönettiği teslim şekli çoğu zaman daha az zaman kaybettirir. İki teklifi karşılaştırmadan önce bu satıra bakmak gerekir, çünkü fiyatın neyi kapsadığını o belirler.
Gümrükte kalıbın kimliği
Gümrükte her ürün bir tarife pozisyonuyla, Türkiye'deki adıyla GTİP ile tanımlanır. Plastik için enjeksiyon ve basınçlı kalıplar 8480.71 pozisyonunda yer alır. Vergi oranları GTİP'e, menşe ülkeye ve yürürlükteki düzenlemelere göre değişir; güncel oran ve olası ek yükümlülükler için gümrük müşavirinin teyidi esas alınmalıdır.
Gümrük işlemleri için genellikle şu belgeler gerekir:
- Ticari fatura: kalıbın tanımı, adedi, bedeli ve teslim şekli
- Çeki listesi: sandık sayısı, ölçüler, brüt ve net ağırlıklar
- Konşimento (deniz yolu) ya da hava yolu taşıma senedi
- Menşe şahadetnamesi
- Sigorta poliçesi
- Gerekirse kalıbın teknik tanımını içeren açıklama
Faturadaki tanımın açık olması, gümrükte gereksiz soruları önler. "Mold" gibi genel bir ifade yerine "polipropilen kasa için plastik enjeksiyon kalıbı, 1 adet, çelik" gibi bir tanım, eşyanın doğru pozisyonda değerlendirilmesini kolaylaştırır. Gümrük kıymeti hesaplanırken kalıbın bedeline navlun ve sigorta da eklenir; faturanın ve navlun belgelerinin tutarlı olması bu yüzden önemlidir.
Takvimde nakliyenin payı
Kalıp takvimi konuşulurken çoğu zaman yalnız üretim süresi hesaba katılır. Oysa T2 onayından fabrika kapısına kadar geçen süre, takvimin küçümsenmeyecek bir parçasıdır ve kendi içinde birkaç kalemden oluşur:
- Son işlemler ve paketleme. Onaydan sonra yapılan doku, parlatma ya da kaplama; ardından temizlik, koruma ve sandıklama.
- Yer ayırtma ve limana çekiliş. Konteyner ya da hava yolu yeri önceden ayırtılır. Özel konteyner gerektiren ağır kalıplarda uygun ekipmanı bulmak zaman alabilir.
- Taşıma süresi. Deniz yolunda aktarma limanları ve rota varış süresini değiştirir.
- Varışta gümrük ve iç nakliye. Belgeler tamamsa işlemler hızlı ilerler; eksik ya da tutarsız bir belge kalıbı limanda bekletir.
Takvimi etkileyen dönemsel etkenler de vardır. Çin Yeni Yılı döneminde fabrikalar genellikle birkaç hafta kapalı kalır; tatilden önce ve sonra limanlarda ve üretimde yoğunluk yaşanır. Onayı bu döneme denk gelen bir kalıbın sevkiyatı haftalarca kayabilir. Türkiye'deki resmî tatiller de gümrük işlemlerinin süresini etkiler. Kalıbın üretime gireceği tarih biliniyorsa, takvim bu dönemler göz önüne alınarak geriye doğru kurulmalıdır.
Deniz yolundaki süre boyunca kalıbın durumu belgelerle izlenir. Konşimento numarasıyla geminin konumu ve tahmini varış tarihi takip edilebilir; bu, fabrikada vincin, forkliftin ve devreye alma ekibinin doğru güne planlanmasını sağlar.
Fabrika kapısında
Kalıp fabrikanıza geldiğinde iş iki aşamada devam eder.
İndirme
Kalıbın ağırlığı ve sandığın ölçüleri önceden bilindiği için indirme de önceden planlanmalıdır. Fabrikadaki vincin ya da forkliftin kapasitesi, kapının ölçüsü ve kalıbın preste bağlanacağı yere kadar olan yol, kalıp gelmeden kontrol edilir. Büyük tampon kalıpları gibi işlerde bu planlama, kalıbın kendisi kadar önemlidir.
Açılış kontrolü
- Sandıkta dışarıdan görülen bir darbe ya da ıslanma var mı
- Kalıp yüzeylerinde pas ya da çizik var mı
- Emniyet plakası yerinde mi
- Yedek parçalar ve belgeler listeyle uyuşuyor mu
- Sıcak yolluk varsa kablo ve soketler sağlam mı
Bu kontrol, bir hasar varsa sigorta sürecinin başlaması için de gereklidir; hasar fotoğrafla ve tutanakla belgelenmelidir.
Deneme kaydı kalıpla gelsin T2'de kullanılan basınç, sıcaklık, hız ve süre değerleri kalıpla birlikte gelirse, fabrikanızdaki ilk baskı sıfırdan ayarla başlamaz. Kayıt, sandıktaki belgelerin en değerlisidir.
Açılış kontrolünden sonra sıra kendi makinenizdeki ilk baskıdadır. İlk baskıda devreye alma desteği veririz; deneme kaydından başlayan ayar, sizin makinenize ve soğutma suyunuza göre oturtulur.
Sevkiyat, gümrük ve iç nakliyeyi ayrı ayrı takip etmek istemiyorsanız kalıbın gümrüklü teslimi teklifin bir parçası olabilir. Parçanızı ve teslim adresinizi iletişim sayfasından iletmeniz yeterli.
